Dames en Heren, Familieleden van voorzitter Chandrikapersad Santokhi, Geachte aanwezigen, Beste vrienden, partijgenoten en leden van de Surinaamse gemeenschap,
Vandaag staan wij hier bijeen in Amsterdam. Ver van ons geliefd Suriname, maar in gedachten en gevoel dichterbij dan ooit. Wij zijn hier om stil te staan bij het leven van een man die zijn stempel heeft gedrukt op onze recente geschiedenis: Chandrikapersad Santokhi.
Voor mij is dit niet alleen een moment van nationale bezinning, maar ook van persoonlijke herinnering. Mijn relatie met Santokhi was er één van ontmoeting, samenwerking en dialoog over vele jaren heen. Ik herinner mij onze eerste ontmoeting nog goed. Wat mij toen opviel, was zijn rust. Hij was geen man van grote woorden, maar van verantwoordelijkheid. Hij sprak met overtuiging, maar zonder bravoure. Je voelde: dit is iemand die weet wat plicht betekent.
Toen hij voorzitter werd van de VHP, zag ik hoe hij de partij wilde vernieuwen. Hij wilde haar openstellen, verbreden, toekomstgericht maken. Niet langer alleen een partij van één groep, maar een Nationale Partij. In die periode spraken wij vaak over leiderschap. Voor hem betekende dat: verantwoordelijkheid nemen ook wanneer het moeilijk is, ook wanneer het pijn doet. Een leven van plicht en discipline Santokhi was een man van orde. Een man van structuur. Een man van dienstbaarheid.
Hij stelde zijn leven in dienst van Suriname. Van zijn beginjaren binnen het politiekorps, tot zijn rol als minister van Justitie en Politie en uiteindelijk als president van de Republiek Suriname. Hij droeg verantwoordelijkheid niet als een last, maar als een opdracht.
Voor mij persoonlijk was hij meer dan een staatshoofd. Ik heb hem leren kennen binnen mijn jarenlange betrokkenheid bij de VHP, een partij waarvan ik al sinds de tijd van Jagernath Lachmon deel uitmaak. In 2018 kreeg ik het vertrouwen om voorzitter te worden van VHP Nederland. Dat vertrouwen kwam mede van Santokhi. Wij hebben intensief samengewerkt. Niet altijd zonder discussie. Niet altijd zonder verschil van inzicht. Maar altijd met één gezamenlijk doel: het dienen van Suriname.
Zijn presidentschap begon in een periode van grote uitdagingen: een economische crisis; een samenleving onder druk en een bevolking op zoek naar hoop. Santokhi koos niet voor populariteit. Hij koos voor verantwoordelijkheid. Hij wist: herstel kost tijd. Hervormingen doen pijn. Maar stilstand was geen optie. En dát is de kern van leiderschap.
Voor ons hier in Nederland is deze dag extra bijzonder. Wij zijn deel van de diaspora maar wij zijn geen buitenstaanders. Wij zijn mede dragers van de toekomst van Suriname. Santokhi zag dat. Hij erkende dat. Maar laten wij ook eerlijk zijn: de betrokkenheid had sterker gekund. Beter verankerd. Meer benut. En dat is niet alleen een verantwoordelijkheid van de regering. Dat is ook ónze verantwoordelijkheid.
Als voorzitter van VHP Nederland heb ik geprobeerd die brug te versterken tussen hier en daar, tussen betrokkenheid en beleid. Dat werk moeten wij voortzetten. Santokhi-maand In Nederland leerden wij hem ook op een andere manier kennen. Hij kwam bijna elk jaar. Vaak in september. En wij zeiden het dan met een glimlach: “Het is weer Santokhi-maand.” September stond voor ontmoetingen. Voor gesprekken. Voor verbinding. De ontmoetingen vonden ook plaats in dit gebouw. Hij nam de tijd om te luisteren. Om ideeën uit te wisselen. Om mensen te motiveren. Daar zag je zijn andere kant: toegankelijk, betrokken en gericht op samenwerking.
In de afgelopen jaren heb ik samen met anderen meerdere studiereizen voor advocaten naar Suriname georganiseerd. Wij werden telkens hartelijk door hem ontvangen. Die ontmoetingen brachten mensen samen en versterkten de juridische band tussen Suriname en Nederland. Wat mij vooral bijblijft, is zijn nadruk op de rechtsstaat. Op samenwerking. Op verantwoordelijkheid.
Zijn regering begon in een bijzonder moeilijke periode: COVID, financiële crisis. En toch werden keuzes gemaakt. Moeilijke keuzes. Maar noodzakelijke keuzes.
Dames en heren, echte eerbied betekent niet alleen loven. Echte eerbied betekent ook: durven bezinnen. Santokhi was een mens met overtuigingen, met keuzes en met dilemma’s. Er waren momenten waarop mensen zich niet gehoord voelden. Waar verwachtingen niet volledig zijn waargemaakt. Dat hoort bij leiderschap. Maar het vraagt van ons dat wij daarvan leren. Niet om te veroordelen maar om te begrijpen.
Wat hij ons nalaat is groter dan zijn functies. Hij laat ons een opdracht: om de rechtsstaat te beschermen; om de democratie te verdiepen en om verantwoordelijkheid te nemen, ook als het moeilijk is. En om Suriname boven alles te plaatsen.
Voor mij blijft hij iemand met wie ik een politieke én persoonlijke band heb gehad. Iemand met wie ik sprak over de toekomst van Suriname. En ja soms iemand met wie ik het oneens was. Maar altijd iemand die handelde vanuit de overtuiging dat Suriname vooruit moest.
Beste mensen, Nederland is nooit wereldkampioen voetbal geworden. En toch, heeft het generaties geïnspireerd. Niet door de beker. Maar door het spel. Door de visie. Door de strijdlust. Het ging niet alleen om winnen. Het ging om hóe er werd gespeeld. Zo kijk ik ook naar Santokhi. Niet alles laat zich meten in cijfers. Niet alles laat zich aflezen aan het einde van de rit. Soms gaat het om iets anders. Om de moed om richting te geven. Om de kracht om moeilijke keuzes te maken. Om de wil om een land in beweging te brengen. En misschien… gaat het daar uiteindelijk om. Niet alleen om winnen. Maar om wat je hebt betekend. Niet alleen om de uitkomst. Maar om de weg die je hebt durven gaan.
Geachte aanwezigen, Dames en Heren, Familieleden, Vandaag nemen wij afscheid van een leider. Maar niet van zijn idealen. Het is nu aan ons. Aan ons hier in Nederland. Aan ons in Suriname. Aan ons als gemeenschap. Om verder te bouwen. Om bruggen te slaan. Om verantwoordelijkheid te nemen. Om de toekomst niet uit handen te geven. Moge zijn ziel ruste in vrede. En moge wij de kracht vinden om zijn werk voort te zetten.
Ik dank u wel!
L. Soedamah, Amsterdam, 5 april 2026